Nine is gynaecoloog in opleiding; een zesjarige specialisatie na geneeskunde. Recent heeft ze hiervoor drie maanden stagegelopen in Oeganda. In deze gastblog deelt ze haar ervaring!
Specialisatie tot gynaecoloog
Voor mijn opleiding tot gynaecoloog heb ik drie maanden stagegelopen in de hoofdstad van Oeganda, Kampala. Voordat ik hier wat meer over vertel leg ik de opleiding tot gynaecoloog in Nederland kort uit. Na de zesjarige studie geneeskunde kan je als basisarts in verschillende vakgebieden werken. Denk aan gynaecologie, maar ook aan spoedeisende hulp en psychiatrie. Zo kun je kennismaken met een specialisme en ervaring opdoen. Wie vervolgens medisch specialist wil worden solliciteert voor een opleidingsplek. Als je aangenomen wordt, kun je starten met de opleiding.
De opleiding tot gynaecoloog duurt zes jaar, maar de opleiding tot huisarts duurt bijvoorbeeld drie jaar. Richting het einde van de opleiding tot gynaecoloog krijg je meer ruimte om verdieping te zoeken in één of meerdere deelgebieden. Met een goed onderbouwd plan kan je zelf bepalen hoe je die verdieping vormgeeft. Voor mij betekende dat onder meer een stage in Oeganda. Ruim anderhalf jaar geleden kwam mijn partner, ook gynaecoloog in opleiding, met dit voorstel. We hebben ons hierin verdiept en dit leek ons ontzettend interessant en leerzaam. Hij had een collega die al in dit ziekenhuis was geweest, waardoor we makkelijk contact konden leggen.
Dit zijn ervaringen die je de rest van je carrière meeneemt.
Waarom dit een waardevolle toevoeging was aan mijn opleiding
In Nederland richten we de zorg rond de zwangerschap vooral op het voorkomen of vroeg opsporen van problemen. Hierdoor zien we gelukkig veel ernstige aandoeningen niet meer zo regelmatig. Toch moet je klaarstaan wanneer zo’n situatie zich voordoet. Op die situaties wordt in de meeste ziekenhuizen dan ook getraind met de hele afdeling.
In Oeganda, en zeker in het ziekenhuis waar ik stage liep, is de praktijk anders. Dit ziekenhuis richt zich uitsluitend op zorg voor vrouwen en kinderen. Het is daarvoor een verwijsziekenhuis voor het hele land. Het ziekenhuis heeft een van de grootste verloskamers ter wereld. Het grote aantal patiënten en beperkte beschikbaarheid van de zorg in het land zorgen ervoor dat je hier veel meer ernstig zieke zwangeren of kraamvrouwen ziet. Door deze situaties dagelijks mee te maken kon ik mijn training in de praktijk brengen. Hoeveel je ook traint: een echte situatie voelt toch anders. Bovendien waren niet alle hulpmiddelen voorhanden en moest ik regelmatig improviseren. Dit zijn ervaringen die je de rest van je carrière meeneemt. Daarbij bleek de ‘klinische blik’ heel belangrijk: de inschatting die je maakt over de ziekte van een patiënt zonder extra onderzoek. In de praktijk merkte ik dat mijn onderbuikgevoel vaak klopte! Naast dat je leert over de zorg in een ander land, leer je ook veel over een andere cultuur. Ik participeerde in trainingen met dokters en verpleegkundigen. Hierin wisselden we kennis uit en hebben we veel van elkaar geleerd.
Van tevoren dacht ik: ik ga veel bijzondere en zeldzame patiënten zien, maar ik had niet verwacht dat dat er zó veel zouden zijn.
Een dag in het ziekenhuis in Oeganda
Dagelijks vonden in dit ziekenhuis ongeveer zestig tot tachtig bevallingen plaats. Ook kwamen er vrouwen met andere gynaecologische problemen zoals vleesbomen, baarmoederhalskanker of vragen over anticonceptie. Van tevoren dacht ik: ik ga veel bijzondere en zeldzame patiënten zien, maar ik had niet verwacht dat dat er zó veel zouden zijn. Het ziekenhuis werd soms overspoeld met grote aantallen ernstig zieke patiënten.
Veel vrouwen kwamen pas naar het ziekenhuis als de klachten ernstig waren of wanneer ze al erg ziek waren. Een voorbeeld ter vergelijking is dat vrouwen in Nederland een echo krijgen in de eerste maanden van de zwangerschap en dat ze regelmatig controles hebben tot aan de bevalling. In Oeganda wordt hiernaar gestreefd, maar de praktijk is anders. Er spelen veel andere zaken mee: op sommige plekken is geen geschoolde hulpverlener, patiënten weten niet wanneer en bij wie ze aan de bel moeten trekken bij klachten. Ook kunnen zwangeren de hulpverleners niet bereiken door gebrek aan financiële middelen of hebben ze geen tijd doordat ze moeten werken om hun gezin te onderhouden. Daardoor kwam het regelmatig voor dat vrouwen binnenkwamen tijdens de bevalling, terwijl je geen idee had hoe ver de zwangerschap was gevorderd. Soms wist iemand niet eens dat ze zwanger was van een tweeling.
Iets anders wat bijvoorbeeld in Nederland bij elke controle gecontroleerd wordt is de bloeddruk. Hierdoor kan je vaak ernstige gevolgen voorkomen. Ik zag met enige regelmaat vrouwen met eclampsie, een soort epileptische aanval veroorzaakt door een te hoge bloeddruk. Dit is heel zeldzaam in Nederland. In het Oegandese ziekenhuis overleed helaas regelmatig een vrouw aan de gevolgen hiervan, ondanks de inspanningen van het team.
Ik was twee keer aanwezig bij een moeder die overleed, dit maakte diepe indruk. Je merkte dat verpleegkundigen en artsen uit het ziekenhuis ook geraakt werden door het overlijden van een patiënt, hoewel dat helaas bijna wekelijks gebeurde.
Werken als Mzungu in Kampala
De collega’s en patiënten zijn heel vriendelijk en oprecht geïnteresseerd in wie je bent. Er werd vaak naar je gezwaaid. Ook werd ik regelmatig aangesproken met ‘Hey Mzungu, how are you?’. Mzungu staat voor vreemdeling en dat was ik omdat ik opviel door mijn Europese uiterlijk. Aan de ene kant maakte dit het makkelijk om contact te maken, aan de andere kant bleef je in veel situaties ook de buitenstaander. Dit terwijl je het liefst zoveel mogelijk zonder vooroordelen mee wilde draaien in het Oegandese systeem.
Er was ook een duidelijke hiërarchie aanwezig in het ziekenhuis. Iedereen sprak je altijd eerst aan met dokter voordat ze een vraag stelden. In Nederland is het contact met specialisten over het algemeen laagdrempelig. Je kan inhoudelijk ook prima een discussie voeren. Voor veel Oegandese specialisten was dit echter minder vanzelfsprekend.
Ook de taal vormde een uitdaging. Hoewel Engels de officiële taal is, spreekt niet iedereen dit; in Oeganda worden meer dan veertig verschillende talen gesproken. Daardoor was ik niet de enige die niet met elke patiënt rechtstreeks kon communiceren. Gelukkig was er meestal wel een buurvrouw, verpleegkundige of schoonmaakster die kon tolken.
Door deze stage voel ik mij nog beter getraind in acute situaties binnen de verloskunde.
Terugblik op de stage
Deze stage was zonder twijfel een waardevolle toevoeging aan mijn opleiding. Door deze stage voel ik mij nog beter getraind in acute situaties binnen de verloskunde.
Daarnaast was het waardevol om te werken en leren in een andere omgeving en cultuur. Soms voelde het dubbel om naar Oeganda te reizen en daar te leren van zoveel zieke patiënten. Maar aan de andere kant merkte ik hoe mijn opleiding in Nederland me in staat stelde om echt bij te dragen aan de patiëntenzorg. Bovendien waren er zoveel patiënten dat extra handen welkom waren. Via trainingen en kennisuitwisseling kon ik juist ook weer bijdragen aan de opleiding van collega-hulpverleners. Al met al was deze stage een enorme verrijking voor mijn opleiding en een ervaring die ik de rest van mijn carrière meeneem!
