Floor Scheffers is diëtist en voedingswetenschapper. Haar eigen zoektocht rondom de overgang(sklachten) leidde ertoe dat ze nu zelf vrouwen in de overgang begeleidt bij het aanpassen van hun voeding en leefstijl.
De overgang: hoe mijn eigen zoektocht uitgroeide tot een missie
Mijn persoonlijke zoektocht veranderde al snel in een professionele missie
Online misinformatie
Ruim een jaar geleden kreeg ik ineens last van allerlei vage klachten. Ik was 37, had jonge kinderen en mijn vriendinnen waren nog druk bezig met het krijgen van baby’s. Maar ik voelde me anders. Ik was opgejaagd, prikkelbaar en had ineens last van acne, toename van gezichtsbeharing en hartkloppingen. Ik begon te vermoeden dat hormonale schommelingen de oorzaak waren. Toen ik voorzichtig deelde dat ik dacht dat dit de eerste tekenen waren van de overgang, kreeg ik steeds te horen: “Je bent daar nog veel te jong voor.”
De wachttijd bij de gynaecoloog was meer dan een half jaar, dus besloot ik zelf op onderzoek uit te gaan. Als diëtist en voedingswetenschapper ben ik wel gewend om kritisch te kijken naar informatie over voeding. Maar zelfs ik was geschokt door de hoeveelheid misinformatie die ik tegenkwam over de overgang. Van strikte diëten zonder wetenschappelijke basis tot dure en soms zelfs gevaarlijk hooggedoseerde supplementen.
Mijn persoonlijke zoektocht veranderde al snel in een professionele missie: het helpen van vrouwen tijdens de overgang met het aanpassen van hun voeding en leefstijl op basis van wetenschappelijk onderbouwde informatie.
De overgang begint vaak al tussen het 43ste en 47ste levensjaar en soms zelfs eerder
Wat is de overgang eigenlijk?
Er heerst veel verwarring over termen als overgang, menopauze, perimenopauze en postmenopauze. Hieronder een korte uitleg, gebaseerd op de NHG-richtlijnen:
Overgang: de periode van veranderende menstruaties en de eerste menstruatievrije jaren. In deze tijd kun je allerlei klachten ervaren door veranderende hormoonspiegels.
Menopauze: de allerlaatste menstruatie in het leven van een vrouw. Dit wordt pas achteraf vastgesteld als je 12 maanden niet meer hebt gemenstrueerd.
Perimenopauze: de fase voor én tot een jaar na de menopauze, waarin hormonale schommelingen het meest uitgesproken zijn.
Postmenopauze: de periode vanaf één jaar na de laatste menstruatie.
De gemiddelde leeftijd voor de menopauze is ongeveer 51 jaar. Maar de overgang begint vaak al tussen het 43ste en 47ste levensjaar en soms zelfs eerder. Veel vrouwen (en zorgprofessionals) denken dat je nog niet in de overgang kunt zijn als je nog menstrueert. Maar dat is een misvatting. Je kunt wel al klachten ervaren, ook al is je cyclus nog ‘normaal’.
Ongeveer 80% van de vrouwen ervaart klachten tijdens de overgang waarvan een derde zelfs ernstige klachten heeft
De klachten en de risico’s
De lijst van overgangsklachten is heel lang. Van bekende klachten als opvliegers, nachtzweten, slecht slapen tot stemmingswisselingen, geheugenproblemen, een opgejaagd gevoel en spier- en gewrichtsklachten. Ongeveer 80% van de vrouwen ervaart klachten tijdens de overgang waarvan een derde zelfs ernstige klachten heeft. En hoewel klachten meestal weer verdwijnen, duurt deze fase gemiddeld 2 tot 10 jaar.
Wat minder bekend is: ook zonder klachten veranderen er dingen door de daling van het oestrogeengehalte. Zo neemt het risico toe op onder andere hart- en vaatziekten en osteoporose. Ook zien we een toename van buikvet.
Daarom is het belangrijk om je voeding en leefstijl juist in deze fase kritisch onder de loep te nemen, ook als je (nog) geen klachten hebt of hormoonsubstitutietherapie (HST) gebruikt.
Wat kun je zelf doen?
Slaap is cruciaal. Slecht slapen beïnvloedt je stemming, je eetlustregulatie en je energieniveau. Slechte nachtrust verhoogt het hongerhormoon ghreline en verlaagt het verzadigingshormoon leptine, waardoor je sneller naar ongezonde voeding grijpt.
Alcohol is een bekende slaapverstoorder en kan opvliegers en nachtzweten verergeren. Minder (en het liefst gewoon niet) drinken kan dus al snel een positief effect hebben.
Voeding speelt ook een sleutelrol. Veel vrouwen krijgen te weinig calcium binnen, terwijl dit onmisbaar is voor sterke botten. Combineer het met voldoende vitamine D, zodat de calcium goed wordt opgenomen.
Ook krachttraining is belangrijk voor je botgezondheid. Andere botversterkende dagelijkse activiteiten zoals traplopen zijn ook goed voor je botten.
Uit de praktijk weten we dat bepaalde voedingsmiddelen zoals pittig eten, cafeïne of alcohol opvliegers kunnen uitlokken.
Ik zie veel vrouwen die zonder goede reden dure supplementen slikken
Let op met supplementen
Een belangrijk onderdeel van mijn werk is het ontkrachten van voedingsfabels. Ik zie veel vrouwen die zonder goede reden dure supplementen slikken. Soms wel voor 100 euro per maand. In veel gevallen werken ze niet. Soms zijn ze zelfs ronduit gevaarlijk door te hoge doseringen of schadelijke combinaties. Ik check daarom altijd zorgvuldig wat iemand allemaal slikt.
De overgang is meer dan alleen een hormonale verandering die zorgt voor opvliegers
Waarom voeding en leefstijl juist nú belangrijk zijn
De overgang is meer dan alleen een hormonale verandering die zorgt voor opvliegers. Het is ook een periode waarin het zinvol is om stil te staan bij je gezondheid op de lange termijn. Door juist nu aandacht te besteden aan voeding en leefstijl, kun je je niet alleen beter voelen, maar ook gezondheidsrisico’s verkleinen.
Ik ben ervan overtuigd dat de overgang een belangrijk moment is om bewuste keuzes te gaan maken. Niet vanuit angst, maar vanuit kracht en kennis.
