In dit artikel legt wondconsulent Sanneke, van de Wondzorg Academy, uit hoe het proces van wondgenezing verloopt aan de hand van de 4 fases van wondgenezing!
Fases van de wondgenezing
Om wondzorg goed te begrijpen, is het belangrijk om eerst te weten hoe de wondgenezing werkt. Want die pleister plakken kunnen we allemaal, het vraagt om inzicht en aanpassen. Wanneer je deze fases niet goed doorloopt of de wondzorg hier niet op aanpast, ontstaat er stagnatie. Waardoor de kans op complicaties wordt vergroot.
De wondgenezing bestaat uit vier fases:
- Ontstekingsfase
- Granulatiefase
- Maturatiefase
- Littekenvorming
Ontstekingsfase
De ontstekingsfase begint direct nadat een wond ontstaat en is de eerste fase van wondgenezing. Dit is een natuurlijke verdedigingsreactie van het lichaam waarbij het lichaam direct in actie komt om schade te beperken en de wond voor te bereiden op herstel.
Tijdens deze fase ontstaat er een actieve reactie van de bloedvaten en het afweersysteem. Eerst trekken de bloedvaten zich kort samen om het bloeden te verminderen. Daarna verwijden de bloedvaten zich juist, zodat extra bloed, zuurstof, voedingsstoffen en afweercellen het wondgebied kunnen bereiken. Daardoor ontstaan de bekende kenmerken van een ontstekingsreactie:
- Roodheid
- Warmte
- Zwelling
- Pijn
- Soms wondvocht
Juist in deze fase gaat het vaak mis in de beoordeling van een wond. Veel zorgprofessionals denken bij deze symptomen direct aan een infectie, terwijl deze verschijnselen in de eerste dagen vaak horen bij normale wondgenezing. Het is daarom belangrijk om goed onderscheid te maken tussen een normale ontstekingsreactie en een echte wondinfectie.
De ontstekingsfase duurt meestal enkele dagen. Wanneer deze fase goed verloopt, kan het lichaam doorgaan naar de volgende fase van wondgenezing: de opbouw van nieuw weefsel.
Granulatiefase
Na de ontstekingsfase begint de opbouwfase van de wondgenezing. Dit noemen we de granulatiefase. In deze fase maakt het lichaam nieuw weefsel aan om de wond op te vullen. Deze fase duurt meestal enkele dagen tot weken. In deze fase is het belangrijk om wondmaterialen te kiezen die de opbouwfase stimuleren.
Maar wat wordt er onder anderen opgebouwd?
Er ontstaan nieuw bindweefsel, speciale cellen (Fibroblasten) trekken naar het wondgebied en zorgen voor collageen en Elastine. Collagaan zorgt voor stevigheid en Elastine zorgt voor rekbaarheid van het weefsel. Samen vormen deze stoffen een groot netwerk, waarbij nieuwe cellen kunnen groeien. Je kan het vergelijken met een groot spinnenweb.
Ook ontstaat er nieuwe kleine bloedvaatjes, dit proces noemen we neovascularisatie. Je kan dit herkennen door een rood, glanzend, vochtig en korrelig wondbed. In de wondzorg noemen we dit granulatieweefsel. Gezond granulatieweefsel is een teken dat de wond goed geneest. Dit is het moment waarop ik als wondconsulent een gat in de lucht spring.
Maturatiefase (rijpingsfase)
De maturatiefase is de laatste en langste fase van wondgenezing. Deze fase kan maanden tot zelfs jaren duren. Tijdens deze periode wordt het nieuwe weefsel sterker en stabieler. Het collageen dat eerder is gemaakt, wordt opnieuw geordend. De collogeenvezels worden netjes naast elkaar gelegd, waardoor het litteken sterker wordt en de huid meer stevigheid krijgt.
Sommige Fibroblasten veranderen in myofibrolasten. Deze cellen kunnen zich samentrekken waardoor de wondranden langzaam naar elkaar toetrekken. Dit proces wordt wondcontractie genoemd. Tegelijkertijd groeien er nieuwe huidcellen vanuit de wondranden over het granulatieweefsel heen. Dit proces noemen we epithelisatie.
Tijdens deze fase is het belangrijk om het wondbed goed vochtig te houden. Zodat de cellen doorkunnen gaan in het proces. Houd er altijd rekening mee dat een goed doorbloed wondbed met genoeg zuurstof belangrijk is om deze fase goed te doorlopen. Dit houdt in dat dood (necrotisch) weefsel wordt verwijderd en het wondplan wordt aangepast.
Littekenvorming
Een litteken bestaat uit nieuw bindweefsel dat anders is opgebouwd dan een normale huid. In maanden na de wondsluiting verandert het litteken, daarom vraagt er altijd nazorg na het sluiten van een wond. Het litteken wordt platter, vervaagt, het wordt soepeler en de stevigheid neemt toe. Maar soms ontstaat er ook overmatig littekenweefsel, dit noemen hypertrofische littekens of er ontstaat Keloïdvorming. Ook na het sluiten van de wond, gaat de zorg verder. Soms is het belangrijk om het litteken te ondersteunen om goed te laten genezen.
Uiteindelijk is wondzorg dus veel meer dan alleen een pleister plakken. Het draait om kijken, begrijpen en meebewegen met wat de wond in elke fase nodig heeft. Pas wanneer de juiste zorg op het juiste moment wordt toegepast, krijgt het lichaam de kans om een wond te laten genezen.
Wil je meer weten over de wondzorg?
Foto: Magnific
