Er rust nog altijd een taboe omtrent psychische klachten. Juist door hier open over te zijn kunnen we dit taboe verbreken. Maar ook biedt het (h)erkenning voor anderen in een soortgelijke situatie. Daarom deelt Sarissa openhartig over haar psychische klachten, herstel en hoe het nu met haar gaat.
Tussen overleven en leven
Wanneer je mij vandaag de dag zou ontmoeten, zou je waarschijnlijk niet direct zien welke weg ik heb afgelegd. Je ziet mogelijk iemand die fotografeert, schrijft, creatief bezig is en geniet van de kleine momenten. Iemand die net is getrouwd, plannen maakt voor de toekomst en voorzichtig weer leert dromen. Wat je niet ziet, is dat mijn leven jarenlang volledig werd beheerst door psychische klachten.
Psychische klachten
Mijn psychische klachten begonnen al op jonge leeftijd. Wat op mijn twaalfde begon als puberale onzekerheid en de behoefte om controle te hebben, groeide uit tot een ernstige depressie en eetstoornis. In de jaren die volgden kwamen daar andere mentale problemen bij. In 2019 melde ik mij bij de huisarts aan voor psychische klachten, waar ik voorheen geen hulp durfde te vragen, kon ik het nu niet langer meer alleen doen. In de jaren die volgden kwamen daar andere mentale problemen bij. Mijn wereld werd steeds kleiner. Dagen draaiden om overleven in plaats van leven. Er waren periodes waarin ik niet meer wist wie ik was zonder mijn ziekte.
Een mentale aandoening beïnvloedt veel meer dan alleen je gedachten. Het raakt je relaties, je studie of werk, je lichaam en je toekomstbeeld. Het maakt dat je jezelf kwijtraakt. Je raakt niet alleen de verbinding met anderen kwijt, maar soms (of meestal) ook met jezelf.
Mijn dieptepunt was niet één specifieke dag. Het was een lange periode waarin ik geen perspectief meer zag. Ik leefde van afspraak naar afspraak, van behandeling naar behandeling, van opname naar opname. In 2023 kwamen de beangstigende woorden dat ik het deze keer niet meer zou halen. Mijn naasten werden ingelicht, en ik maakte een bucketlist met mijn laatste wensen in dit leven. Samen met mijn ouders creëerde ik een PDF-bestand met tot in details uitgeschreven hoe ik mijn uitvaart wilde hebben. Het idee dat ik daadwerkelijk kon komen te overlijden, drong bij mij niet binnen. Ik besefte niet hoe slecht ik er aan toe was. Er waren opnames, therapieën en momenten waarop ik dacht dat ik nooit beter zou worden. Ik geloofde oprecht dat dit mijn leven zou zijn tot het moment van overlijden.
Lichamelijk herstelde ik snel, maar mentaal bleef het ingewikkeld.
Herstel
Tijdens een zo genoemd ‘slecht nieuws gesprek’ drong de urgentie pas bij mij door. Ik noemde mijn brein een kwallendrap. Het functioneerde niet meer, ik kon niet helder nadenken. Dit was voor mij hét moment dat ik besloot de regie uit handen te geven. Mijn internist en diëtist kregen van mij toestemming om een plan te maken dat mij uit de gevarenzone kon trekken. Lichamelijk herstelde ik snel, maar mentaal bleef het ingewikkeld.
Wat ik in deze tijd misschien wel het moeilijkst vond, was dat herstel vaak werd gezien als een eindpunt. Alsof je op een dag ineens ‘genezen’ bent en daarna weer verder kunt met je leven. In de werkelijkheid is herstel veel complexer. Het bestaat uit honderden kleine keuzes. Soms ga je vooruit, soms achteruit en soms voelt het alsof je opnieuw moet beginnen. En toch is juist dat ook onderdeel van herstel.
Ik heb jarenlang verschillende vormen van behandeling gevolgd. Sommige hielpen direct, andere pas veel later. In 2024 kwam ik in aanmerking voor een woning bij Beschermd Wonen. Hier kon ik, met goede begeleiding, stappen zetten naar in mijn ogen écht herstel. Het was voor het eerst in jaren dat niemand over mijn schouder meekeek met wat en hoeveel ik at. Ik was op mezelf aangewezen, en dat was precies wat ik nodig had. Het ging niet vlekkeloos, maar dat was ook niet het doel. Ik leerde zelfstandig te worden, en kreeg vertrouwen in mezelf.
Sinds een aantal weken ervaar ik een verschuiving in mijn psyche. Na meer dan dertien jaar worstelen met mijn mentale gezondheid, voel ik een rust in mijn herstel. Het gevoel dat ik het juiste pad aan het bewandelen ben, neemt met de dag toe.
In januari 2025 starte ik met Dialectische Gedragstherapie (DGT). Omdat de oorsprong van mijn eetstoornis en depressie uit verstoorde emotieregulatie kwam, leek dit een match made in heaven. En dat was het ook. De therapie leerde mij dat emoties er mogen zijn zonder dat ik er direct naar hoef te handelen. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar voor iemand die jarenlang alles probeerde te controleren, was dat een enorme verandering. Het is een intensief therapie traject waar veel commitment van je wordt verwacht, maar ik ging er volledig voor. Onder begeleiding van een gespecialiseerd team vond ik de veiligheid om emoties naar boven te halen en deze te doorvoelen. Ik leerde nieuwe regulatie methodes en ontwikkelde routines die voor mij werken.
In augustus rond ik mijn DGT behandeling af, en ik kan met zekerheid zeggen dat ik op een plek ben waarvan ik vroeger niet dacht dat die voor mij was weggelegd. Betekent dit dat alles dan perfect gaat? Zeker niet. Ik heb nog steeds mijn moeilijke dagen. Ik ken nog steeds momenten waarop oude patronen zich laten zien. Mentale gezondheid is geen aan-en uitknop. Het is iets waar ik aandacht aan blijf besteden.
Het verschil is dat die moeilijke momenten mijn leven niet meer volledig bepalen. Waar mijn leven vroeger draaide om overleven, is er nu ruimte ontstaan om echt te leven. Ik maak foto’s omdat ik schoonheid zie in alledaagse momenten. Ik schrijf omdat woorden mij helpen verbinding te maken. Ik investeer in de mensen van wie ik houd. Ik durf weer vooruit te kijken. Niet omdat alle problemen verdwenen zijn, maar omdat ik heb geleerd dat hoop ook kan bestaan naast kwetsbaarheid.
Nog altijd rust er veel schaamte op psychische aandoeningen.
Taboe
Juist daarom vind ik het belangrijk om open te zijn over mentale gezondheid. Nog altijd rust er veel schaamte op psychische aandoeningen. Mensen zeggen vaak: ‘Maar je ziet er helemaal niet ziek uit’. Alsof mentale gezondheid zichtbaar moet zijn om serieus genomen te worden. De werkelijkheid is dat veel mensen dagelijks een strijd voeren die niemand ziet. Ik hoop dat we als samenleving meer vragen stellen en minder snel oordelen. Dat we leren vragen hoe het écht met iemand gaat. Dat we begrijpen dat herstel voor iedereen anders verloopt en dat terugval niet betekent dat alle vooruitgang verdwenen is. Als ik iets heb geleerd, dan is het dat een mens zoveel meer is dan een diagnose. Ik ben niet mijn eetstoornis, ik ben niet mijn angst, ik ben niet mijn verleden.
Misschien leest iemand dit die zich op dit moment net zo vast voelt zitten als ik dat ooit voelde. Tegen hen wil ik zeggen: ook al kun je het nu misschien nog niet geloven, je bent niet alleen. Herstel ziet er waarschijnlijk anders uit dan je nu verwacht. Het is geen rechte lijn en het gaat zelden snel. Maar stap voor stap kan het leven weer eigen worden. Er is altijd meer dan het hoofdstuk waarin je je nu bevindt. Jouw verhaal is nog niet af.
